Risk Analizi Nasıl Yapılır? (Adım Adım)
1. Hazırlık Aşaması
- İşyerinin faaliyet alanı belirlenir.
- Risk değerlendirme ekibi kurulur: İşveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve ilgili birim sorumluları bu ekipte yer alır.
- Mevcut dokümantasyon ve veriler (kaza raporları, geçmiş analizler vs.) incelenir.
2. Tehlikelerin Tanımlanması
- İşyerindeki her bölüm ve proses adım adım gözden geçirilir.
- Fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlikeler belirlenir.
- Örnek tehlikeler:
- Yüksekten düşme riski
- Elektrik çarpması
- Gürültüye uzun süreli maruz kalma
- Elle taşıma
3. Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi
Her tehlike için:
- Olasılık (P): Bu olayın meydana gelme ihtimali nedir?
- Şiddet (S): Meydana gelirse ne kadar zarar verir?
Risk Puanı = Olasılık × Şiddet
Elde edilen puana göre risk;
- Düşük
- Orta
- Yüksek
- Kabul edilemez
olarak sınıflandırılır.
4. Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi
- Riski ortadan kaldırma hedeflenir.
- Mümkün değilse:
- Mühendislik önlemleri
- Organizasyonel önlemler
- Kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı
gibi kademeli önlemler planlanır (Hiyerarşi kullanılır).
5. Eylem Planı Oluşturulması
- Her risk için sorumlu kişi, uygulanacak önlem, hedef tarih belirlenir.
- Eylem planı belgesi hazırlanır ve takip edilir.
6. Dokümantasyon ve Gözden Geçirme
- Tüm analizler, tablolar ve eylem planı yazılı olarak saklanır.
- Her yıl veya yeni bir tehlike oluştuğunda analiz gözden geçirilir veya yenilenir.
7. Risk Analizi Formu (Örnek)
| Tehlike | Olasılık | Şiddet | Risk Puanı | Risk Seviyesi | Önerilen Önlem |
|---|---|---|---|---|---|
| Islak zemin | 4 | 3 | 12 | Orta | Kaymaz zemin, uyarı levhası |
| Gürültü (>85 dB) | 3 | 4 | 12 | Orta | Kulaklık, ses izolasyonu |
| Kesici alet kullanımı | 2 | 5 | 10 | Orta | Eğitim, kesici eldiven |
| Yüksekten düşme | 5 | 5 | 25 | Çok Yüksek | Emniyet kemeri, korkuluk, güvenlik uyarısı |
Risk Değerlendirme Ne Zaman Yenilenir?
- 2 yılda bir (çok tehlikeli işyerlerinde)
- 4 yılda bir (tehlikeli işyerlerinde)
- 6 yılda bir (az tehlikeli işyerlerinde)
- Ancak her yeni makine, proses, kaza, hastalık gibi durumlarda hemen güncellenmelidir.
Risk analizi, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda iş kazalarını önlemenin en etkili yollarından biridir. Doğru yapılan bir analiz, işletmenin verimliliğini artırır ve hem çalışanı hem işvereni korur.