Elliden Az Çalışanı Olan ve Az Tehlikeli Sınıfta Bulunan İşyerlerinde İSG Hizmeti Zorunluluğu Nedir?
Bilindiği üzere, 6331 sayılı Kanun kapsamında tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri ile 50’den fazla çalışanı bulunan az tehlikeli sınıftaki işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu getirilmişti.
Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için ise bu zorunluluk, 28 Aralık 2023 tarihli ve 32413 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7491 Sayılı Kanun gereğince 31 Aralık 2024 tarihine ertelenmişti. Böylece, bu kapsamdaki işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Bu doğrultuda:
- Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri, çalışan sayısına bakılmaksızın iş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmeti almak zorundadır.
- Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri, çalışan sayısı 50’yi aştığında İSG hizmeti almakla yükümlüdür.
- Az tehlikeli sınıfta yer alan ve elliden az çalışanı bulunan işyerleri ise 1 Ocak 2025 itibarıyla iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğuna tabi olmuştur.
Bu kapsamda, hukuk büroları, SMMM ve YMM büroları, terziler, marketler, manavlar ve benzeri işletmeler de dahil olmak üzere, elliden az çalışanı bulunan tüm işyerlerinin İSG hizmeti almaları gerekecektir.
Sonuç olarak, 1 Ocak 2025 itibarıyla işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına bakılmaksızın tüm işyerlerinde (kamu kurumları ve özel sektör dahil) iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu başlamıştır.
İşverenlerin, ilerleyen bölümlerde açıklanacak yasal yükümlülükler ve yaptırımlarla karşı karşıya kalmamaları için çalışan sayısı ve işyeri tehlike sınıfına uygun olarak bu zorunluluğa uymaları önem arz etmektedir. Bu süreçte, ilgili kurum ve kuruluşlar ile İSG hizmeti sağlayan uzmanlardan danışmanlık hizmeti almaları faydalarına olacaktır.
II- İŞYERİ TEHLİKE SINIFININ BELİRLENMESİ VE İSG HİZMETİ ALMA ESASI
1- İşyeri Tehlike Sınıfının Belirlenmesi
İşyeri tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen esas iş dikkate alınarak belirlenir. Esas iş, mal veya hizmet üretiminin temelini oluşturan faaliyettir. Eğer işyerinde yürütülen esas iş konusunda tereddüt yaşanırsa, işyerinin kuruluş amacı esas alınır.
Bir işyerinde birden fazla esas işe uygun faaliyet yürütülmesi durumunda, tehlike sınıfı en yüksek olan iş, işyerinin tehlike sınıfını belirlemede esas alınır.
İşyeri SGK sicil numarasının ilk 2, 3, 4 ve 5. rakamları, işyeri tescil kodunu (işkolu kodunu) gösterir. Bu dört haneli kod, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği‘nde yer alan kodlarla eşleştirilerek işyerinin esas faaliyet alanını belirler. Tebliğdeki dört haneli kodlar, içeriğine göre altılı kodlara (NACE 6’lı faaliyet kodu) ayrılmıştır. NACE kodunun karşısında işyerinin tehlike sınıfı belirtilmektedir.
İşyerleri, tehlike sınıflarını belirlerken önce Tebliğ’de yer alan tabloda doğru dört haneli kodu seçmeli, ardından işyerinde yapılan işi en iyi tanımlayan altılı kodu belirlemelidir. Bu NACE 6’lı faaliyet kodunun karşısındaki tehlike sınıfı, işyerinin tehlike derecesini gösterir.
2- NACE Kodu ve Tehlike Sınıfının Belirlenemediği Durumlarda Yapılması Gerekenler
İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, NACE Rev.2 Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması temel alınarak hazırlanmıştır. Hangi faaliyet kodunun hangi iş koluna ait olduğu konusunda yetkili kurum Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)‘tir.
Bu nedenle işyerleri, Tebliğ’de faaliyet alanlarına ilişkin uygun kodu bulamazlarsa TÜİK’e başvurarak faaliyet kodlarının belirlenmesi konusunda destek almalıdır.
3- Tehlike Sınıfına Göre Yetkili İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmesi
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre iş güvenliği uzmanlarının görev alabilmesi için belirli sınıflara sahip olmaları gerekmektedir:
- Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı iş güvenliği uzmanı,
- Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı iş güvenliği uzmanı,
- Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilmelidir.
Ancak Kanunun geçici 4. maddesi gereğince, 31.12.2024 tarihine kadar:
- Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde (B) sınıfı,
- Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde (C) sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilebilecektir.
Bununla birlikte, Kanunun 38. maddesi gereği kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için İSG yükümlülüğü 31.12.2024 itibarıyla başlamıştır.
III- ELLİDEN AZ ÇALIŞANI OLAN VE AZ TEHLİKELİ SINIFTA YER ALAN İŞYERLERİNİN İSG ZORUNLULUĞU
1- Çalışan Sayısının Belirlenmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Aynı işverenin Türkiye genelinde birden fazla tescilli ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinin bulunması durumunda, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilebileceği işyerleri Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tescil kayıtları esas alınarak belirlenir.
- İşverenden iş alan alt işverenlerce çalıştırılan sigortalılar, toplam çalışan sayısına dahil edilmez.
- Çırak ve stajyerler, 05.06.1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında öğrenci statüsünde oldukları için çalışan sayısının tespitinde dikkate alınmaz.
2- İSG Hizmeti Alma Zorunluluğunun Kapsamı ve Süresi
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu, 28 Aralık 2023 tarihli ve 32413 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7491 Sayılı Kanun ile 31.12.2024 tarihine kadar ertelenmiştir.
Yeni bir erteleme kararı alınmadığı için 1.1.2025 itibarıyla bu zorunluluk yürürlüğe girmiştir.
3- İSG Hizmetini Yerine Getirme Yöntemleri
Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işverenleri veya işveren vekilleri, aşağıdaki yöntemlerden biriyle İSG hizmeti alma zorunluluklarını yerine getirebilirler:
- Uygun nitelikte bir çalışanı görevlendirmek: İşyerindeki personel arasında gerekli belgeye sahip bir çalışan varsa, bu kişi İSG hizmetlerini üstlenebilir.
- İşverenin kendisinin üstlenmesi: İşveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen eğitimleri tamamlayarak İSG hizmetlerini kendisi yürütebilir.
- Yetkilendirilmiş OSGB veya ÇASMER’lerden hizmet almak: İşveren, Bakanlıkça yetkilendirilen Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) veya Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) ile anlaşarak İSG hizmetlerini temin edebilir.
- İş güvenliği uzmanı görevlendirme şartı aranmaksızın Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak: İşveren veya belirlediği bir kişi, Bakanlık onaylı eğitimleri alarak işe giriş muayeneleri ve sağlık tetkikleri haricindeki iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.
4- Sağlık Gözetimi ve Muayeneler
- İşveren veya işveren vekilleri, İSG hizmetlerini yerine getirirken, sağlık gözetimi (işe giriş ve periyodik muayeneler) kapsamındaki işlemleri yapamazlar.
- İşyerlerinde sağlık gözetimi hizmetleri, işyeri hekimlerinden alınabilir.
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu hizmetler kamu sağlık hizmet sunucuları veya aile hekimleri aracılığıyla da temin edilebilir.
İşverenler, OSGB’lerle anlaşarak ya da kısmi süreli iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırarak yükümlülüklerini yerine getirebilirler.
5- İşverenlerin İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerini Üstlenme Şartları
Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, sağlık gözetimi dışındaki iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, Bakanlık ile protokol imzalamış kamu kurumları, meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları veya üniversiteler tarafından verilen eğitimleri tamamlayıp sınavda başarılı olan işveren veya işveren vekilleri tarafından yürütülebilir.
Bu kapsamda;
- Hukuk büroları
- Muhasebe büroları
- Terzi dükkânları
- Manav, market gibi işletmeler
- Apartman yönetimleri
gibi az tehlikeli işyerlerinde, işveren veya vekilleri sağlık gözetimi hariç diğer iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendileri üstlenebilirler.
Sağlık raporları ise kamu sağlık hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden temin edilmelidir.
İSG hizmetini üstlenen işveren veya vekillerin, e-sertifika almaları ve bu görevlendirmeyi İSG-KATİP sistemine kaydetmeleri gerekmektedir.
6- İSG-KATİP Sistemine Erişim ve Başvuru Süreci
İşveren veya işveren vekilleri, İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik kapsamında, iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimine verilen görevleri (işe giriş ve periyodik muayeneler hariç) yürütmek için İSG-KATİP sisteminde taahhütte bulunmalıdır.
İSG-KATİP Sistemine Giriş Adımları
İSG-KATİP sistemine erişim için şu adımları takip edebilirsiniz:
- https://isgkatip.csgb.gov.tr/ adresine gidin.
- e-Devlet Kapısı üzerinden giriş yapın. (Giriş seçenekleri:
- e-Devlet Şifresi
- Mobil İmza
- Elektronik İmza (E-İmza)
- T.C. Kimlik Kartı)
- Sisteme giriş için SGK’da kayıtlı olan “E-Bildirge Kullanıcısı” yetkilendirilmiş olmalıdır.
Her türlü soru ve destek için:
- ALO 170 hattını arayabilir,
- isgkatip@csgb.gov.tr adresine e-posta gönderebilirsiniz.
7- İSG-KATİP Girişinde “İki Aşamalı Doğrulama Kodu Hatası” Alınırsa Ne Yapılmalı?
İki aşamalı doğrulama hatasıyla karşılaşırsanız:
- https://www.turkiye.gov.tr/ adresine giderek e-Devlet’e giriş yapın.
- İKİ AŞAMALI DOĞRULAMA özelliğini aktif hale getirin.
- İki aşamalı doğrulama işlemleri hakkında ayrıntılı bilgilere https://www.turkiye.gov.tr/bilgilendirme?konu=ikiAsamaliGiris&altKonu=ikiAsamali adresinden ulaşabilirsiniz.
IV- İSG HİZMETİ ALINMASI ZORUNLULUĞUNA UYULMAMASI HALİNDE UYGULANACAK CEZALAR
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda uygulanacak idari para cezaları, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 26. maddesinde belirtilmiştir.
Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen ceza miktarları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’nün internet sayfasında yayımlanmaktadır:
🔗 Güncel ceza tutarları için tıklayın
2025 Yılında İSG Yükümlülüklerine Uyulmaması Halinde Uygulanacak Ceza Tutarları
| Sıra | Çalışan Sayısı / Tehlike Sınıfı | 2025 Ceza Tutarı (TL) |
|---|---|---|
| 1 | 10’dan az çalışanı olan / Az tehlikeli işyerleri | 88.663 TL |
| 2 | 10’dan az çalışanı olan / Tehlikeli işyerleri | 110.828 TL |
| 3 | 10’dan az çalışanı olan / Çok tehlikeli işyerleri | 132.994 TL |
| 4 | 10-49 çalışanı olan / Az tehlikeli işyerleri | 88.663 TL |
| 5 | 10-49 çalışanı olan / Tehlikeli işyerleri | 132.994 TL |
| 6 | 10-49 çalışanı olan / Çok tehlikeli işyerleri | 177.326 TL |
Diğer İhlaller İçin Uygulanacak Cezalar
- İSG hizmetleri için görevlendirilen kişi veya hizmet alınan kurumların görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli araç, gereç, mekân ve zamanı sağlamayan işverenlere: 26.557 TL
- İş yerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlamayan işverenlere: 26.557 TL
📌 Aykırılığın devam etmesi halinde cezalar her ay için tekrar uygulanacaktır.
V- SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER
Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu, 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Bu kapsamda, işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına bakılmaksızın tüm işyerleri (kamu kurumları ve özel sektör işyerleri), iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu kapsamına alınmıştır.
Yasal Yükümlülükler ve Cezai Yaptırımlar
İş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmetleriyle ilgili yasal zorunluluklara uyulmaması durumunda aşağıdaki ihlaller için ayrı ayrı idari para cezası uygulanacaktır:
✔️ İSG hizmeti alınmaması,
✔️ Görevlendirilen kişi veya hizmet alınan kurum/kuruluşların görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli araç, gereç, mekân ve zamanın sağlanmaması,
✔️ İş yerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonun sağlanmaması.
📌 Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda cezalar her ay için ayrı ayrı uygulanacaktır.
İşverenler İçin Öneriler
Tüm işverenlerin, işyerindeki çalışan sayısı ve tehlike sınıfına uygun olarak İSG hizmeti alma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu nedenle:
📌 Yetkilendirilmiş İSG hizmeti sağlayan kurum ve kuruluşlardan destek alınması,
📌 İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerinden danışmanlık hizmeti talep edilmesi,
📌 Çalışanların İSG konusunda bilinçlendirilmesi ve gerekli eğitimlerin tamamlanması büyük önem taşımaktadır.
Faydalı Linkler
🔹 İSG Yetkilendirilmiş Eğitim Kurumları Listesi
🔗 https://isgkatip.csgb.gov.tr/
🔹 Yetkilendirilmiş OSGB ve TSMB Listesi
🔗 https://isgkatip.csgb.gov.tr/
🔹 İşveren ve İşveren Vekili Taahhütnamesi Sistem Kılavuzu
🔗 https://isgkatip.csgb.gov.tr/
🔹 T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – İSG Genel Müdürlüğü Sıkça Sorulan Sorular
🔗 https://www.csgb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/is-sagligi-ve-guvenligi-genel-mudurlugu/
ÖNEMLİ AÇIKLAMA
Yayımlanan yazılar, ilgili mevzuat düzenlemelerinin duyurulmasına yönelik genel açıklamalar içermektedir. Ancak her olayın kendine özgü koşulları dikkate alınarak yükümlülükler ve avantajlar titizlikle değerlendirilmelidir.
Mevzuat değişiklikleriyle ilgili yapılan yorum, eleştiri veya tavsiyeler, önemli hususlara dikkat çekmek amacıyla sunulmuştur. Ancak uygulamada, ilgili kurum ve kuruluşların belirlediği usul ve esaslara göre hareket edilmesi esastır.
Uzman kadromuzdan olay bazlı ilave görüş alınmadan, yalnızca bu açıklamalara dayanarak yapılacak işlemler sonucunda ortaya çıkabilecek zarar ve yükümlülüklerden bu site veya şirketimiz sorumlu değildir.